Warning: session_start() [function.session-start]: open(/kunden/homepages/8/d136075442/htdocs/tms_wordpress11/learn-skills/files/tmp/sess_b1c9867de0920281da56b763279256e4, O_RDWR) failed: Disk quota exceeded (122) in /homepages/8/d136075442/htdocs/tms_wordpress11/learn-skills/concrete/startup/session.php on line 32

Warning: session_start() [function.session-start]: Cannot send session cache limiter - headers already sent (output started at /homepages/8/d136075442/htdocs/tms_wordpress11/learn-skills/concrete/startup/session.php:32) in /homepages/8/d136075442/htdocs/tms_wordpress11/learn-skills/concrete/startup/session.php on line 32

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /homepages/8/d136075442/htdocs/tms_wordpress11/learn-skills/concrete/startup/session.php:32) in /homepages/8/d136075442/htdocs/tms_wordpress11/learn-skills/concrete/libraries/view.php on line 843
Traditional Maritime Skills :: Klinken 2

Klinken

Introductie

Klinkwerk is een bevestigingstechniek, waarbij metalen delen met behulp van metalen pennen, klinknagels geheten, aan elkaar worden bevestigd. Tussen 1875, toen de bouw van ijzeren schepen sterk toenam, en 1950 werden alle metalen scheepsconstructies geklonken; vanaf 1950 is het klinken nagenoeg volledig verdrongen door de lastechniek. Door de toepassing van klinkwerk bij de restauratie van een aantal bekende museale schepen begint de aandacht voor klinken, ook bij particuliere scheepseigenaren, toe te nemen.

Materialen en gereedschappen

Naast de metalen delen die op elkaar bevestigd moeten worden heb je voor klinkwerk de volgende gereedschappen nodig: een smeedoven (foto 2) om de klinknagels in te verhitten, een pons en een boormachine om gaten in het metaal te maken, knip- en buiggereedschap om de metalen delen in de gewenste grootte en vorm te maken, een klinkhamer (foto 21 en foto 9), dollies (foto 24) in diverse vormen en maten en tangen (foto 1) om de hete klinknagels mee vast te pakken. Klinken is zwaar werk, dat vroeger met handgereedschap werd uitgevoerd. Tegenwoordig wordt hierbij naast handgereedschap ook gewerkt met pneumatisch en elektrisch gereedschap. Gebruik stevige handschoenen en draag gezichts- en gehoorbeschermers.

Werkwijze

Voor het klinken van metalen delen zijn drie of liever nog vier mensen nodig: de duwer, de klinker, de tegenhouder en de 'nageljongen', die de klinknagels verhit tot ze roodgloeiend zijn en aangeeft. De duwer (of bij drie mensen de nageljongen) duwt de gloeiende klinknagel vervolgens in het gat. De klinker slaat de nagel met de klinkhamer in het gat. De tegenhouder houdt de klinknagel aan de andere kant tegen met een dolly. Bij het klinken volg je de volgende stappen:

  • Als eerste bereid je de metalen delen die op elkaar bevestigd moeten worden secuur voor. Nieuwe metalen delen meet je exact uit en knip of slijp je op maat; de delen moeten vlak zijn en zonder bramen. Zo nodig buig of sla je het metaal in de gewenste vorm. Ook bestaande metalen delen moeten goed vlak en schoon zijn en vrij van bramen, roest en andere oneffenheden. Dit is belangrijk, omdat je alleen een goede bevestiging krijgt als de metalen delen vlak op elkaar aansluiten en elkaar over de hele lengte van de klinknaad raken.

  • Meet vervolgens waar de klinknagelgaten moeten komen, markeer deze en boor of,  liever nog, pons ze uit. Let erop, vooral als je de gaten uitboort, dat ook aan de gaten geen bramen of metaalkrullen blijven zitten, die tussen de klinknaad kunnen komen. Vroeger werd voor het ponsen van gaten in een metalen plaat een slingerpons (foto 26 Gijs, NB foto MvL) gebruikt: een machine met een zwaar gewicht aan het uiteinde van een slinger, die je op handkracht kon rondslingeren en die zoveel kracht genereerde dat je er gaten mee in staal kon ponsen. Tegenwoordig wordt hiervoor een hydraulische of een elektrische ponsmachine gebruikt. Maak het gat zo groot, dat er precies een klinknagel doorheen past.

  • De gaten in de metalen delen die aan elkaar bevestigd moeten worden moeten exact tegenover elkaar liggen. De klinken komen op gelijke afstand van elkaar. De afstand tussen de klinken heet de steek.

  • De gaten aan de kant waar de kop van de klinknagel komt (de binnenkant) worden gesoevereind. Met behulp van een boor met een brede kegelvormige kop maak je het gat een stukje wijder, zodat de gloeiende klinknagel makkelijker ingestoken kan worden.

  • Zet de metalen delen op een paar plaatsen voorlopig op elkaar vast met behulp van een paar bouten en moeren; deze worden later weer verwijderd.

  • Kies voor het werkstuk klinknagels uit in de juiste dikte en lengte. De lengte van de klinknagel wordt bepaald door de dikte en de hoeveelheid van de metalen delen die aan elkaar bevestigd moeten worden. Bij dikkere platen of het bevestigen van meer dan twee delen op elkaar zijn langere klinknagels nodig. Zo nodig kunnen klinknagels worden ingekort tot ze op de juiste lengte zijn.

  • Maak de smeedoven of het smidsvuur heet. Voor het verhitten van klinknagels werd vroeger een kolenvuur gebruikt, maar daarbij konden de klinknagels te heet worden en smelten. Tegenwoordig wordt een gasoven gebruikt. Voordeel is dat de temperatuur makkelijker te regelen is, zodat de klinknagels niet te heet worden. Een ander voordeel is dat een gasoven lichter en kleiner is en meegenomen kan worden naar de locatie (foto 4) waar het klinkwerk uitgevoerd wordt.

  • Verhit een aantal klinknagels in de oven totdat ze roodgloeiend zijn (foto 5).

  • Pak met een lange tang een gloeiende klinknagel (foto 6) uit de oven. Werk snel, om te voorkomen dat de klinknagel teveel afkoelt, waardoor deze moeilijker te bewerken is (foto 23).  Steek de klinknagel aan de binnenkant van het werkstuk door het gat (foto 13).  

  • De tegenhouder houdt de klinknagel op zijn plaats met behulp van een dolly (foto 14). Dit is een stevig stuk ijzer met een platte kop. Dit is zwaar werk, want de tegenhouder moet de klappen opvangen die de klinker op de klinknagel geeft aan de andere kant van het gat (foto 10).

  • De klinker slaat nu op de uitstekende kant van de klinknagel (foto 15), totdat het uiteinde plat wordt (foto 18) en vlak tegen de metalen plaat komt te liggen (foto 17). De metalen delen zijn nu stevig op elkaar bevestigd. Bij het afkoelen krimpt de klinknagel nog iets, waardoor deze de platen nog steviger naar elkaar toe trekt. Vroeger gebruikte de klinker hiervoor handgereedschap, een klinkhamer. Er werd ook wel gewerkt met twee klinkers, die om beurten sloegen. Zo kon er sneller gewerkt worden, waardoor de klinknagel minder tijd had om af te koelen. Nu gebruikt de klinker in de regel een pneumatische klinkhamer, een hamer op luchtdruk, waarbij een compressor nodig is.

  • Intussen heeft de nageljongen de volgende klinknagel voorbereid, zodat hij deze in het naastgelegen gat kan steken (foto 16).

  • NB (1) Het goed voorbereiden en vlak maken van de randen van de metalen delen die op elkaar geklonken moeten worden is heel belangrijk. Als er ruimte tussen de metalen platen blijft zitten, zal er roestvorming ontstaan. Roest drukt uiteindelijk het klinkwerk uit elkaar. Opvallend is dat er bij oude metalen platen meestal geen roest zit op de plaats waar de klinknaden zitten; een teken van goed klinkwerk.

  • NB (2) Vroeger werd er wel teerpapier tussen de klinknaden aangebracht om roestvorming te voorkomen. Dit lijkt niet meer te verkrijgen te zijn.

  • NB (3) Moet het klinkwerk absoluut waterdicht zijn, dan worden de randen van de metalen delen na het klinken wel met een hamer en een beitel op elkaar geslagen.  
 
Kies Taal...

Benodigd Gereedschap

See 'Materialen en Gereedschappen' in main text

Benodigde Materialen

See 'Materialen en Gereedschappen' in main text


Warning: Unknown: open(/kunden/homepages/8/d136075442/htdocs/tms_wordpress11/learn-skills/files/tmp/sess_b1c9867de0920281da56b763279256e4, O_RDWR) failed: Disk quota exceeded (122) in Unknown on line 0

Warning: Unknown: Failed to write session data (files). Please verify that the current setting of session.save_path is correct (/kunden/homepages/8/d136075442/htdocs/tms_wordpress11/learn-skills/files/tmp) in Unknown on line 0