Sponning snijden (grote vaartuigen)

Introductie

Voor elk vaartuig is het snijden van de sponning uiterst belangrijk. Daar treden de planken met het hout van de hartlijn (voorsteven, kiel, achtersteven, achterstevenknieën, enz.) in interactie, ofwel de uiteinden van de planken of hun zijkant in geval van een zandstrook (eerste plaatgang naast de kiel). Afhankelijk van hun plaats worden ze voorsteven-, achtersteven- of kielsponning genoemd.

Het lokaliseren van de sponning is in de loop van de tijd maar weinig veranderd, hoewel de invoering van elektrisch gereedschap wel wat tijdsbesparingen mogelijk heeft gemaakt. De sponning is voor het vaartuig een zeer belangrijk verbindingselement dat geen afwijkingen mag vertonen.

Werkwijze

Het wordt in de begeleidende videoclips met een stap-voor-stapgids gedemonstreerd. Het gesprek met de bootbouwer, in dit geval Chris Rees, verliep zonder script en de werkwijze wordt vanuit zijn eigen ervaring behandeld.

Vanuit het lijnenplan van het vaartuig is het mogelijk om de voorsteven-, achtersteven- en kielsponning op het hout van de hartlijn te markeren. Bij een rechte lijn kan een spatlijn worden gebruikt, in het geval van een curve kan een sponning erdoor gehaald en ingetekend worden.

De bovenstaande tekening is het lijnenplan voor de Grayhound en de lijn voor de sponning is in het rood getekend.

Het is belangrijk om te weten dat de vorm van de kielsponning langs de sponninglijn verandert. Dit wordt in de onderstaande tekening weergegeven; op de sponninglijn werd een plank geplaatst en aan de vorm van de romp aangepast. De rode zone geeft aan wat moet worden uitgesneden om de kielsponning te vormen.

Wanneer de hoek tussen de beplanking en de kiel of voorsteven vermindert, vergroot de zone van de kielsponning. In het bovenstaande voorbeeld zijn een typische boeg en grootspant te zien, de midscheepse plank is relatief plat, maar het boeggedeelte heeft de draai van de plank.

De rode zone wordt uitgesneden zodat de plank in de opening past die langs de kiel tot in de voorsteven en achtersteven verloopt. De letter 'A' verwijst naar de sponninglijn, 'B' wordt de middellijn genoemd en 'C' is de achtersponning. Naargelang met wie men spreekt, hebben deze onderdelen van de kielsponning een andere benaming, maar over het algemeen is men het erover eens dat 'A' de sponninglijn is.

Zodra de sponninglijn werd gemarkeerd, is de volgende stap het uitsnijden ervan. Dit wordt volgens zones gedaan, waarbij eerst een ruwe schets van de sponninglijn wordt gemaakt en daarna een Arbortech-zaag wordt gebruikt.  De locatie langs de sponninglijn heeft een invloed op de keuze van het te gebruiken gereedschap. Dissel, elektrische schaaf, handschaaf en beitels worden allemaal gebruikt om de kielsponning te openen. Het is belangrijk om de kielsponning met een beplankingsblok te controleren. Dit is een volledig vierkanten, houten blok dat overeenstemt met de dikte van de gebruikte beplanking.

Er wordt eerst wat materiaal verwijderd, dan gecontroleerd en weer materiaal verwijderd tot de kielsponning open is en het beplankingsblok juist erin past.

Zodra de sponninglijn aan één kant van de kiel werd gerealiseerd, wordt aan de tweede kant begonnen door de eerste te meten en dan volgens deze resultaten te snijden. Beide sponninglijnen moeten overeenstemmen.

 
Kies Taal...

Benodigd Gereedschap

  • Spatlijn
  • Elektrische frees met Arbortech-zaagschijf
  • Beplankingsblok
  • Dissel
  • Elektrische schaaf
  • Schaaf
  • Beitels
  • Hamer / rubber hamer
  • Stalen liniaal
  • Winkelhaak
  • Schaalstokken
  • Persoonlijke Beschermingsmi-
    ddelen (PBM)
  • Potlood

Benodigde Materialen

  • Het in de hartlijn gebruikte hout is groenhart en eik