Warning: session_start() [function.session-start]: open(/kunden/homepages/8/d136075442/htdocs/tms_wordpress11/learn-skills/files/tmp/sess_615caa2a54e84cc1d3d18fd554082da4, O_RDWR) failed: Disk quota exceeded (122) in /homepages/8/d136075442/htdocs/tms_wordpress11/learn-skills/concrete/startup/session.php on line 32

Warning: session_start() [function.session-start]: Cannot send session cache limiter - headers already sent (output started at /homepages/8/d136075442/htdocs/tms_wordpress11/learn-skills/concrete/startup/session.php:32) in /homepages/8/d136075442/htdocs/tms_wordpress11/learn-skills/concrete/startup/session.php on line 32

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /homepages/8/d136075442/htdocs/tms_wordpress11/learn-skills/concrete/startup/session.php:32) in /homepages/8/d136075442/htdocs/tms_wordpress11/learn-skills/concrete/libraries/view.php on line 843
Traditional Maritime Skills :: Hellingen

Hellingen

Introductie

Bij de Werf Meerman in Arnemuiden worden Zeeuwse schepen regelmatig op de dwarshelling drooggezet voor onderhoud en reparatie. De Historische Scheepswerf C.A. Meerman in Arnemuiden is de oudste werf van Zeeland en één van de oudste nog werkende scheepswerven van Europa. De schepen die hier worden onderhouden zijn meestal van de Stichting Behoud Hoogaars, een organisatie die zich inzet voor het behoud van de zeilende Zeeuwse vissersschepen als varende monumenten.

Voor de instructiefoto's voor deze vaardigheid is een schip van de Stichting Behoud Hoogaars drooggezet.

Toepassing

Houten en stalen schepen, en zelfs polyester schepen, moeten regelmatig voor onderhoud en zo nodig reparatie droog gezet worden. Jachten worden wel met een kraan uit het water getild, maar grotere schepen worden drooggezet op een dwarshelling of een langshelling. Een dwarshelling staat loodrecht op het water; het schip wordt met de kop naar de wal uit het water getrokken en ligt schuin op de kar. Een langshelling loopt parallel aan het water; het schip blijft bij het omhoog trekken parallel aan het water en recht op de wagens liggen. Voor grotere schepen gebruikt men een langshelling; voor de houten Zeeuwse vissersschepen is een dwarshelling goed bruikbaar. Vroeger gebruikte men ook sledehellingen met een kaapstander. 

Werkwijze

Een dwarshelling wordt zowel gebruikt om een nieuw gebouwd schip te water te laten, als om bestaande schepen droog te zetten om het onderwaterschip te kunnen onderhouden en zo nodig te repareren. We beschrijven hier het droogzetten van een schip. Het hellingen stap voor stap:

  • De eerste stap van het hellingen is het inspannen en vastzetten van de staalkabel, die via een aantal zware blokken met veel windingen de kracht overbrengt van de lier naar de kar, waarop het schip straks omhoog getrokken wordt. Hiertoe wordt de kar eerst op het bovenste punt gezet en met de borgpen verankerd. De staalkabel wordt door de blokken gehaald en strak getrokken, alvorens te worden vastgezet met een borgpen. Laat de twee borgpennen van de bovenste kar vastzitten, om de juiste lengte tussen de twee delen van de kar in te kunnen stellen.
     
  • De tweede stap is het op de juiste lengte en breedte instellen van de kar. De kar bestaat uit twee delen, verbonden door een zware ketting. De kar is opgebouwd uit twee zware vierkante stalen frames, die op de hoeken op rollen omhoog en omlaag kunnen lopen, over de rails van de hellingbaan. Op het frame zijn twee 'wiegen' bevestigd, die om een as naar voren en achter kunnen kantelen. Zo kunnen de 'wiegen' mee bewegen met de vorm van het schip en het onderwaterschip maximaal ondersteunen. Aan de zijkant van de twee delen van de kar zitten twee zware stalen palen, die recht omhoog steken.  
     
  • Om de juiste lengte en breedte van de kar te kunnen bepalen moet je eerst het schip opmeten. Daartoe meet je de lengte tussen de voor- en achterbolders en de breedte van het schip van de kielbalk tot aan de zij, ter hoogte van de voor- en achterbolders. (Voor de schepen die regelmatig bij Werf Meerman drooggezet worden staan de juiste lengte en breedte in het lierkot (het bedieningshuisje) op de wand genoteerd.)
     
  • De juiste breedte van de kar stel je in door de twee palen dichter naar de kar toe of juist verder van de kar af vast te zetten. De paal schuift met een metalen huls om een stalen profiel, waarin borggaten zijn aangebracht. Als de paal op de juiste breedte staat, borg je hem met een borgpen.
     
  • De juiste lengte van de kar stel je in door de ketting die de beide delen verbindt in te korten of te verlengen. Je meet daartoe hoeveel ruimte er tussen de twee karren moet zitten. Je gebruikt de kettingtakel om de onderste kar omhoog of omlaag te bewegen. Als de juiste afstand tussen de twee delen van de kar bereikt is, zet je met behulp van een harpsluiting de ketting tussen de beide delen van de kar vast aan het oog. De kar is nu klaar om het water in gelaten te worden.
     
  • Met behulp van een elektrische lier wordt de kar aan een zware staalkabel het water in gelaten. De lier bevat twee handels om de kabel omhoog te trekken en om hem te laten vieren. Daarnaast bevat de lier een rem. [Vroeger werd het hellingen niet met een elektrische lier gedaan, maar met een zogenoemde kaapstander. Dit is een rechtopstaande spil, waaromheen een touw opgedraaid kan worden. Je bedient de kaapstander met handkracht, door er lange staken doorheen te steken, waarmee je de spil kunt draaien. De Werf Meerman is bezig een sledehelling met kaapstander te bouwen.]
     
  • Door met de lier de staalkabel die is bevestigd aan de kar te laten vieren, zakt de kar langzaam via de rails op de hellingbaan het water in. De kar zakt helemaal onder water, maar aan de twee palen kun je precies zien waar de kar onder water zich bevindt.
     
  • Je laat de kar zover het water in lopen, dat het schip dat drooggezet moet worden er juist boven kan varen. De schipper maakt het schip, op aanwijzing van de hellingbaas, precies op de goede plaats aan de twee palen vast. Controleer of het schip recht in het verlengde van de hellingbaan ligt, zodat het recht boven de kar ligt. 
     
  • Je trekt het schip nu met behulp van de lier heel langzaam omhoog, ondertussen goed kijkend of het schip recht blijft liggen en op de goede positie boven de kar uitkomt.
     
  • Als de bovenste kar net boven water uitkomt, plaats je aan beide kanten een grote houten keg op de 'wieg', tegen de scheg van het schip aan. Het schip ligt op de kielbalk op de kar, maar de 'wiegen' voorkomen dat het schip opzij kan kantelen. Het is belangrijk dat de 'wiegen' het onderwaterschip zoveel mogelijk steunen. Het schip staat nu stevig op de kar en kan niet meer omvallen.
  •  
  • Het schip wordt nu langzaam verder omhoog getrokken, met behulp van de lier en de staalkabel, die met veel windingen door een zwaar blok loopt om de krachten te kunnen beheersen. Je trekt het schip zover omhoog, dat de kar in de buurt van de twee borgpennen komt.
     
  • Als de kar hoog genoeg getrokken is zet je de kar vast door aan beide zijden de borgpen in het frame van de kar te haken.
     
  • Het schip staat nu klaar om schoongespoten en onderhouden of gerepareerd te worden. 
 
Kies Taal...

Benodigd Gereedschap

  • Hellingbaan met rails en rollen of wielen
  • Kar
  • Staalkabel
  • Blokken
  • Lier
  • Meetlint,
  • Borgpennen
  • Kettingtakel
  • Harpsluitingen
  • Keggen
  • Hamer 

Benodigde Materialen

None applicable


Warning: Unknown: open(/kunden/homepages/8/d136075442/htdocs/tms_wordpress11/learn-skills/files/tmp/sess_615caa2a54e84cc1d3d18fd554082da4, O_RDWR) failed: Disk quota exceeded (122) in Unknown on line 0

Warning: Unknown: Failed to write session data (files). Please verify that the current setting of session.save_path is correct (/kunden/homepages/8/d136075442/htdocs/tms_wordpress11/learn-skills/files/tmp) in Unknown on line 0