Mal roer maken

Introducie

Een Zeeuwse schouw als de 'Nieuwe Zorg' heeft een aangehangen roer. Dat wil zeggen dat deze met stalen pennen aan de achtersteven (foto 9) van de romp wordt gehangen. Voor zo'n roer worden dikke stevige en brede planken gebruikt, want bij het sturen komt er veel kracht op het roer te staan. Om de juiste vorm en maat van het roer te bepalen maakt de scheepsbouwer eerst een mal van het roer.

Werkwijze

Het roer van een schouw wordt opgebouwd uit enkele stevige planken. De basis bestaat uit drie planken: een voorstuk, een achterstuk en een onderstuk. Daarop komen nog diverse verstevigingen. Bovenop komt een gebogen roerklik. Daaraan wordt de helmstok bevestigd, die rust op twee klossen ter weerszijden van het roer. Onderaan komt een verstevigingsstuk en in het midden van de driehoek een opvulstuk. De planken zijn verbonden met stalen pennen. Voor het maken van het roer maak je eerst een mal. Je bouwt de mal van het roer op uit drie lange stukken triplex en twee kortere stukken. Je doorloopt de volgende stappen:

  • Je zaagt drie brede lange stroken triplex uit en legt deze op een vlakke ondergrond (foto 2). Je legt eerst het onderstuk neer. Dan komt haaks daarop aan de achterzijde het achterstuk. Aan de voorzijde komt de langste strook triplex, die aan de bovenzijde overlapt met het achterstuk (foto 3).

  • Het voorstuk loopt parallel aan de schuine hoek van de achtersteven, en aan de bovenzijde loopt een rechte lijn door vanaf de bovenkant van de steven over het roer. Het onderstuk steekt een centimeter of 10 onder het vlak uit, maar loopt in de zelfde lijn als het vlak een beetje op naar achteren.

  • Als de driehoek de gewenste vorm heeft, schroef je de delen met enkele schroeven aan elkaar (foto 4), om de mal 'in het werk' aan de achtersteven te kunnen passen.

  • Aan de achterzijde van het onderstuk kun je desgewenst nog een slijtstuk bevestigen (foto 6). Dit is bedoeld om het roer te beschermen tegen slijtage, bijvoorbeeld als het schip in laag water vaart door zand of modder. Schroef dit slijtstuk even voor het zicht op de triplex driehoek.

  • Aan de bovenzijde komt de roerklik, die met een mooie boog naar voren iets uitsteekt boven het hoogste punt van de achtersteven. Schroef ook dit stuk voor het zicht even op de triplex driehoek (foto 1).

  • Bevestig nu twee hulplatjes aan de onder- en bovenkant van de achtersteven. Til de triplex mal op zijn plaats en schroef hem met de ruimte die het roerbeslag nodig heeft  tussen de achtersteven en de mal aan de twee hulplatjes vast, op de hoogte waarop het roer moet komen (foto 7).

  • Vanaf enige afstand kun je nu zien of de vorm, de grootte en de lijnen naar wens verlopen. Zo nodig verander je nog wat aan de triplex stroken, totdat je tevreden bent met het resultaat (foto 8).

  • Teken nu de volgende maten op de mal:
    • Waterlijn
    • Verticaal
    • Klossen
    • Positie roerbeslag
    • Schroefraam
    • Positie hak

Deze maten zijn duidelijk aan te geven als de mal aan het schip hangt en helpen je tijdens het samenstellen van het roer. Let op: geen stalen pennen gebruiken ter plaatse van het roerbeslag.

  • Schroef de mal weer los. Deze is nu klaar om overgezet te worden op de planken die je voor het roer wilt gebruiken.
 
Kies Taal...

Benodigd Gereedschap

  • Duimstok
  • Potlood
  • Decoupeerzaag
  • Schroefjes
  • Accuboormachine

Benodigde Materialen

  • Platen triplex