Maten bepalen t.b.v. restauratie

Introductie

Voor het bepalen van de juiste maten van het schip ten behoeve van de restauratie maak je eerst met behulp van triplex platen een aantal mallen, waarop je met potlood aantekeningen maakt over de gewenste maten.

Werkwijze

Is het schip ernstig vervormd en uitgezakt, dan begin je voor het bepalen van de originele maten bij het mastspant, ook wel het grootspant genoemd (foto 2). Dit is het breedste punt van het schip; alle lijnen lopen hieromheen. Het mastspant is ook het sterkste deel van het schip, want het moet alle krachten van de mast op kunnen vangen. Je meet bij het mastspant, met behulp van een malplank, of het schip daar aan stuurboord- en bakboordzijde nog goed symmetrisch is. Als dat zo is, weet je dat je daar de originele maat nog hebt. Als dat niet zo is en je meet een verschil, moet je kijken wat er niet klopt en wat er vervormd kan zijn.

Vanaf het mastspant ga je naar achteren, naar het voorschot van het achterdek. In Zeeland wordt dat het beunschot genoemd. De ‘beun’ is de ruimte onder het achterdek die je gebruikt voor de opslag van touwen en netten. Voor het beunschot gebruik je ook een mal. Op de plaatsen waar de huid van het schip sterk gebogen is, gebruik je een mal om de juiste maten te bepalen (foto 4).

Je kunt een mal eenvoudigweg maken van een aantal stukken triplex, die je voor de stevigheid aan elkaar verbindt met behulp van planken (foto 3). Je kunt de gewenste maten opschrijven op de triplex platen (foto 1) en/of kleine stukjes triplex op de grote platen plakken om de juiste maten aan te geven.

De hoeveelheid mallen die je maakt hangt af van het type schip en de staat van het schip. Bij een ernstig vervormd schip maak je zes, zeven of zonodig zelfs meer mallen, maar in elk geval ter hoogte van:

  • het mastspant, het breedste punt van het schip
  • de bolderspant, waar de huid een flinke buiging maakt
  • de voorzijde van het achterdek (beunschot)
  • de achterzijde van het achterdek  
  • eventueel een extra mal voor de hoek van de kim

Op de mallen teken je de volgende maten:

  • breedte van het vlak
  • breedte en hoogte van de binnenzijde van het berghout
  • breedte en hoogte van de bovenzijde van het boeisel
  • de positie van de overlap van de huidplanken (dit doe je ter indicatie, want als de oude delen zijn weggesloopt ben je deze maten kwijt).

Als het vlak nog goed en origineel van breedte is, kun je zo’n schip vrij snel weer opbouwen. Als dat niet het geval is, moet je ook een nieuw vlak en dus eigenlijk een heel nieuw schip bouwen.

 
Kies Taal...

Benodigd Gereedschap

  • Duimstok
  • Potlood
  • Schroeven
  • Lijm

Benodigde Materialen

  • Triplex platen
  • Planken
  • Eventueel kleine stukjes triplex