Slingermachines

Introductie

In de tijd dat er nog geen elektriciteit of stoom was om machines aan te drijven, gebruikten scheepsbouwers vooral werfgereedschap waar een grote hefboom aan zat met een flink gewicht aan het uiteinde. Zo kreeg je een slinger, waar je ook grote kracht mee kon uitoefenen.  

Materialen en gereedschappen

Op de Scheepshelling Koningspoort staan drie machines met een slinger eraan, een slingerpons (afbeelding hieronder) en twee slingerscharen (afbeeldings hieronder). Met de slingerpons werden gaten geponst in stalen platen, waar de klinknagels doorheen werden gestoken. Met de slingerschaar kunnen stalen platen worden geknipt. De drie machines zijn op dit moment buiten gebruik.

Werkwijze

Een slingerschaar (ook balschaar genoemd) en slingerpons bedien je altijd met minimaal twee mensen: de één draait aan de slinger (foto 2) en de ander (of bij grotere werkstukken de anderen) bewegen het werkstuk onder de machine door. Je gaat hierbij als volgt te werk:

  • Je geeft op de stalen plaat met vetkrijt aan waar je gaten wilt ponsen of op welke lijn je een stalen plaat wilt doorknippen. Een klein stukje plaat kun je in je eentje hanteren. Voor een grotere plaat houd je of met meer mensen vast of je hangt hem aan beide uiteinden in takels, zodat je hem heen en weer kunt bewegen zonder hem zelf te hoeven optillen.

  • Degene die de slinger bedient, de 'loopjongen' genoemd, houdt de slinger in de hoogste stand vast. De pons of de schaarbek staat dan omhoog, zodat de stalen plaat op het opleggedeelte vrij verschoven kan worden.

  • Als de stalen plaat in de goede positie ligt, dat wil zeggen als de pons (foto 5) of de schaarbek (foto 4) precies boven de markering op de plaat staat, geeft de ponser of knipper de loopjongen een seintje.

  • De loopjongen geeft de slinger een zet naar beneden. De pons of de schaarbek wordt daardoor met grote kracht naar beneden gedrukt en duwt daarmee een ponsgat of een knip in de stalen plaat. De slinger komt nu door het gewicht aan het uiteinde van de hefboom weer omhoog. Bij de slingerpons vangt de loopjongen de slinger op en houdt hem weer op het hoogste punt vast. Bij de slingerschaar kan de loopjongen de slinger door laten slingeren en kan de knipper de staalplaat langzaam verder door duwen, zodat de plaat doorgeknipt wordt.

  • De pons of schaar staat nu weer omhoog, zodat de ponser of knipper de stalen plaat weer een stukje kan opschuiven, tot de plaat weer in de goede positie ligt om het volgende gat te ponsen of een volgende knip te geven.

  • Er is een goede samenwerking nodig tussen de ponser of knipper en de loopjongen, omdat de loopjongen de slinger precies op het goede moment een zet moet geven. Dat is op het moment dat de ponser of knipper de stalen plaat precies in de goede positie op het opleggedeelte van de machine heeft geschoven.
 
Kies Taal...

Benodigd Gereedschap

  • Slingerpons
  • Slingerscharen

Benodigde Materialen

None applicable